Shamisen – smaczna muzyka

Shamisen
(jap. 三味線 shamisen lub samisen)

Japoński instrument muzyczny, strunowy, szarpany. Rodzaj lutni. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najbardziej kojarzonych z Japonią instrumentów.

Jego nazwa w języku japońskim oznacza dosłownie „struny trzech smaków”, teraz rozumiecie czemu uważam, że shamisen wydaje smaczne dźwięki.

W swojej twórczości wykorzystuje go duet Yoshida Brothers. Popularny do nadawania azjatyckiego brzmienia w wielu piosenkach.

Japońska historia shamisenu:

Jak wiele rzeczy w kulturze japońskiej, shamisen pochodzi z Chin.

Przodkiem w shamisenu w prostej linii jest sanshin (jap. 三線, dosł.: trzy struny) (instrument popularny zwłaszcza na Okinawie), który z kolei wywodzi się od chińskiego sanxian (chiń. 三弦, dosł.: trzy struny). Instrumenty są identyczne.

W XVI wieku przez port Sakai niedaleko Osaki, sanxian przybył do Japonii.

Style i sposoby gry na shamisenie:

Można na nim grać solo, bądź też razem z innymi shamisenami, jako akompaniament do:

  • pieśni ko-uta (jap. 小唄, dosł.: krótka pieśń);
  • naga-uta (jap. , dosł.: długa pieśń);
  • poematów lirycznych (ballad) tokiwazu i kiyomoto,

albo jako podkład do tradycyjnego tańca. Używany też w tradycyjnych teatrach japońskich – kabuki (jap. 歌舞伎) i oraz lalkowym – bunraku (jap. 文楽).

Wyżej wspomniana kouta (小唄) jest stylem gry zarezerwowanym dla gejsz i maiko. Dosłownie oznacza „mały” lub „krótka pieść” która kontrastuje z muzyką graną w teatrze bunraku i kabuki, znanym jako nagauta (długa pieśń).

Jiuta (地唄) jest klasycznym stylem gry na shamisenie.

Na początku XX wieku wyodrębnił się nowy styl gry na shamisenie, oparty na tradycyjnych pieśniach ludowych (min’yō), zawierający jednak dużo efektownej improwizacji. Jest teraz znany jako Tsugaru-jamisen (od regionu, z którego się wywodzi) i wciąż jest stosunkowo popularny w Japonii. Ten wirtuozerski styl bywa porównywany do bluegrassowego banjo. Dzisiaj shamisen wykorzystywany jest także do gry z innymi instrumentami, na przykład w orkiestrach. Niekiedy gra na shamisenie wykorzystywana jest w muzyce bluegrass, jazzowej i rockowej.

Budowa:

Shamisen jest podobnej długości co gitara, ma jednak o wiele cieńszy, bezprogowy gryf (jap./chiń. 棹 sao/zhào). Pudło rezonansowe (jap./chiń. 都 dou) jest w kształcie zbliżonym do prostokątnego, zaokrąglone i nieco podobne do bębenka. Z przodu i z tyłu jest pokryte skórą (zazwyczaj kota, w droższej wersji, lub psa- w tańszej, jednak obecnie używa się też specjalnego papieru lub różnych odmian plastiku), co wzmacnia dźwięk uzyskany ze strun. Długość instrumentu jest różna, od 1,1 do 1,4 metra.

Tradycyjnie trzy struny są jedwabne, obecnie używa się raczej nylonu.

Struny uderza się plektronem (jap. bachi). Tradycyjnie był on wykonany z kości słoniowej albo skorupy żółwia, teraz jest drewniany. Ma kształt podobny do liścia miłorzębu japońskiego.

W ko-uta oraz czasem w innych rodzajach pieśni szarpie się struny palcami.

Strojenie i dźwięk:

Jako pierwsza strojona jest największa struna (dopasowywana do głosu muzyka, który będzie grał, bądź do głosu śpiewaka, któremu będzie akompaniował). Dwie pozostałe struny dostraja się do pierwszej. Najczęściej stosuje się trzy rodzaje strojenia:

  • hon-chōshi
  • niagari-chōshi
  • san-sagari.

Dobry strój instrumentu utrzymuje się krótko, w zależnosci od temperatury instrumentu, otoczenia i intensywności grania. Z tego powodu podczas gry shamisen często jest dostrajany. Nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Shamisen reaguje tak samo jak wszystkie instrumenty strunowe, z tym, że jest delikatniejszy.

Dźwięk shamisenu jest dość ostry i charakterystyczny dla tego instrumentu.  Niektórzy twierdzą, że jest podobny do dźwięku amerykańskiego banjo, z tą różnicą, że korpus pokryty skórą wzmacnia dźwięk przez co jest donośniejszy i bardziej perkusyjny (cecha ta najbardziej uwydatnia się gdy do gry używa się plektronu, bachi). Czasami ciężko wychwycić różnicę pomiędzy dźwiękiem shamisenu i banjo z powodu innego stylu gry.

A teraz czas zapoznać się z dźwiękiem shamisenu.

Bitwa na shamiseny
(dość popularna forma przedstawienia w dawnej Japonii)

A teraz shamisen w połączeniu z muzyką nowoczesną:

Yoshida BrothersRising

Monkey Majik ft. Yoshida BrothersChange

~~~

Shamisenu jakoś bardzo często nie spotka się w anime, ale jest jedna pozycja, która jest praktycznie całkowicie poświęcona temu instrumentowi. Nitaboh: Tsugaru Shamisen Shiso Gaibun. Jest to film, trwający 100minut opowiadający historię chłopca imieniem Nitarou i shamisenu. Można się dowiedzieć trochę więcej o shamisenie, jak również o samej Japonii. Polecam.

mema

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>